Omdat je nooit weet wanneer je het nodig gaat hebben

Je bent fout zoals je bent

Onlangs wilde ik leren hoe iets (relatief onbekends) werkte. Ik kon maar weinig studiemateriaal vinden, behalve dat op bijna elke plek dezelfde vijf YouTube video’s werden aangeraden.

Dus ik had mijn avond uitgeruimd, klikte op de eerste video, probeerde het een kwartier te volgen … maar kon er geen pap van maken. Niet omdat het super ingewikkeld was — zo ver waren we nog niet eens gekomen — maar omdat de spreker onduidelijk was, veel te snel sprak, en überhaupt geen rode draad in zijn verhaal had. Hij wilde bergen informatie vooral eruit spuwen, niet echt vertellen of overdragen. (Het enige goede waren de slides, die waren best mooi en overzichtelijk.)

Ik heb het een half uur volgehouden totdat ik dacht: “Ik ben toch niet gek? Kunnen andere mensen dit wél volgen?”

Even scrollen naar de reacties en ik werd gerust gesteld (over mijn eigen geestelijke gezondheid): de meeste mensen hadden flinke kritiek op de spreker. Maar dat is niet het punt van mijn verhaal.

Het punt is hoe de organisatie achter dit filmpje (en het bijbehorende evenement) ermee omging. Iedereen die kritiek had kreeg een boos berichtje dat ze niet zo gemeen moesten zijn, dat het zijn eerste presentatie was, en dat zij vonden dat hij het hartstikke goed en perfect had gedaan. (Ze zeiden nog net niet iets als “Doe het zelf dan als je het zo goed kan!” Ergens vond ik de organisatie nog best netjes, want de meesten zouden gewoon de comments hebben uitgeschakeld onder zo’n video.)

Ik zie dit fenomeen al mijn hele leven voorbij komen. Als iemand ook maar een beetje kritiek krijgt — zeker als dit een jong of onzeker persoon is — staan er meteen tien mensen op om te zeggen “nee je was perfect!” of “het is niet jouw schuld” of “die anderen moeten niet zo zeuren”.

Of, de grootste gruwel van allemaal: “jij bent niet fout — je bent goed zoals je bent!”

Ouders zeggen dit vaak tegen hun kinderen nadat ze iets stoms hebben gedaan. Een docent zegt het tegen een leerling die keer op keer slechte punten blijft halen, een coach zegt het tegen zijn team als ze weer eens met 0-10 hebben verloren.

En ik snap het niet. Echt niet.

Het impliceert namelijk het volgende: ofwel je bent helemaal goed, of je bent helemaal slecht. In andere woorden: of je bent een slecht persoon die fouten maakt en niks kan, of je bent een goed persoon die nooit schuld zal hebben en altijd perfect is.

Op deze wijze geschreven, denk ik dat iedereen voelt dat dit niet klopt. Je kunt een goed mens zijn en toch fouten maken. Je kunt je best doen, maar er toch een zooitje van maken, of simpelweg onervaren zijn.

De organisatie van dit evenement zal zoiets tegen deze spreker hebben gezegd: “oh je presentatie ging super goed, helemaal perfect!” Misschien hebben ze de andere reacties wel verzwegen of verborgen. Maar nee, het was niet helemaal perfect. Presenteren is iets wat je moet trainen. Informatie op simpele en leuke wijze overbrengen, een idee in het hoofd van anderen planten, is iets wat je moet trainen. Duidelijk spreken en jezelf timen, is iets wat je moet trainen.

Wat denk je dat deze spreker de volgende keer doet? Precies op dezelfde manier presenteren. En het zal weer onduidelijk zijn, zenuwachtig, geen touw aan vast te knopen. Hij krijgt nooit de kans om te verbeteren en zich te ontwikkelen, omdat iedereen bang is om kritiek te leveren, waarmee ze hem eigenlijk in de toekomst nog meer voor schut zetten.

Als kunstenaar weet ik dat kritiek (en feedback) heilig is. Ik heb er een hekel aan dat niemand meer feedback durft te geven. Ik wil niet horen dat ik “goed ben zoals ik ben” of dat ik mijn “best heb gedaan”, want daar heeft niemand iets aan. Als ik een presentatie geef en het is niet duidelijk, moet je dat tegen mij zeggen en dan gaan we uitzoeken hoe ik dat kan oplossen. Als ik een spel maak en het is gewoon verschrikkelijk saai of stom, zeg dat tegen mij. Dan verspil ik niet drie maanden aan dat spel uitwerken, sta ik niet voor schut wanneer ik het uitbreng, en word ik een betere spelontwikkelaar.

Ik zie hetzelfde al jaren gebeuren in de opvoeding. Een kind maakt er een puinhoop van (hij maakt iets stuk, slaat een ander kind, verspilt geld, weet ik veel) en de ouders zeggen: “nee nee het is niet jouw schuld! Jij deed niks verkeerd!” Ammehoela. Zo geef je het kind reden om voor eeuwig diezelfde vervelende dingen te blijven doen. (Ik ben dat anti-opvoeding gaan noemen, maar ik wil daar eigenlijk nog een betere naam voor vinden.)

Ergens leeft de gedachte dat mensen niet goed kunnen zijn en tegelijkertijd grote fouten kunnen maken. Ergens leeft de gedachte dat als je maar hard genoeg probeert niemand kritiek mag hebben op het eindproduct. En dat is simpelweg niet waar. Ik ben al tien jaar bezig met ontwerpen, ik weet redelijk wat ik doe, maar dat weerhield mij er niet van om per ongeluk een oerlelijk kleurschema te kiezen voor een van mijn recente projecten. Ik kreeg shit over me heen van willekeurige internetvreemdelingen, ik heb er van geleerd, dat project is nu véél mooier en beter geworden.

We moeten mensen — en zeker kinderen — leren om simpelweg te analyseren. Wat ging er goed? Het is prima om trots te zijn op de dingen die je goed doet en om anderen daarop te complimeneren. Maar ook: wat ging er fout? En hoe doen we dat de volgende keer beter? Kunnen we iets anders proberen?

(Ik heb hier al vaker dingen over geschreven, dus ik zal er niet lang over doorgaan. Je kunt zelf onderzoek doen naar dit soort methodes en waarom ze beter werken door te Googlen op “growth mindset”. Heel interessant!)

En natuurlijk moeten we aardig zijn, complimenten geven, helpen, lief zijn, de pogingen en probeersels van mensen (zeker onze kinderen) prijzen. Ondanks mijn ietwat harde woorden van hierboven ben ik nog altijd iemand die aan de andere kant van de lijn staat en vind dat mensen, waar mogelijk, extra hun best moeten doen om aardig en lief te zijn. Mijn punt is nou juist dat die twee dingen elkaar niet tegenwerken, maar juist samenwerken. Als je durft kritiek te geven op iemand, als je durft eerlijk te zijn, kan die ander groeien en heb je diegene dus juist geholpen. Liegen, of doen alsof iemand al perfect is en alle andere mensen gemeen zijn, is dan juist het gemeenste wat je kan doen.

Mensen zijn niet perfect, dat is nou juist het mooie. We moeten mensen dermate weerbaar en analytisch maken dat ze niet schrikken, maar juist dankbaar zijn, als je zegt: je bent fout zoals je bent.

 

Er zijn (nog) geen reacties.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *